Ad 8
Jakie są czynniki determinujące ujawnienie się choroby i późniejsze nawroty?

Mówiąc o ujawnieniu się choroby zwykle mamy na myśli moment pojawienia się zauważalnych objawów klinicznych. Jest oczywiste, że pojawienie się jawnych klinicznie objawów jest relatywnie późnym okresem choroby. Na początku choroby zawsze jest okres jeszcze bezobjawowy, ale w którym niewątpliwie choroba już istnieje, tyle że na poziomie histopatologicznym, biochemicznym, lub immunologicznym.

W przypadku IBD określenie momentu ujawnienia się choroby jest szczególnie trudne, ponieważ jak wykazały liczne badania, zwiększona przepuszczalność jelit i/lub serologiczne markery choroby dają się wykazać niekiedy wiele miesięcy albo nawet lat przed pojawieniem się jawnej klinicznie choroby. U niektórych pacjentów z genetyczną predyspozycją do IBD (np. u krewnych I stopnia osób chorych) nigdy nie dochodzi do rozwoju pełnoobjawowej choroby, a pomimo to stwierdza się zwiększoną przepuszczalność jelit lub obecność nieprawidłowych autoprzeciwciał.

Pytanie o tzw. czynniki spustowe, niezbędne do ujawnienia się choroby u osoby predysponowanej genetycznie, jest więc niebywale ważne, ale niestety nadal brak na nie pełnej odpowiedzi... Od lat znany jest indukujący wpływ stresu i czynników psychologicznych, ale dotyczy to tylko niektórych pacjentów. Możliwe są pogorszenia lub ujawnienia choroby po infekcjach jelitowych lub pozajelitowych oraz po długotrwałej antybiotykoterapii. W większości przypadków trudno jednak określić czynniki spustowe samego ujawnienia się jak i nawrotów choroby.

Ad 9
Dlaczego u pacjentów z chorobą Crohna leczonych chirurgicznie występują nawroty w nowo wytworzonym odcinku ileum terminale?

Wiele przypadków choroby Crohna to bardzo nasilone zmiany w krótkim odcinku końcowym jelita cienkiego (ileum terminale), często prowadzące do zwężeń lub niedrożności tego odcinka. Kuszącą możliwością leczenia jest chirurgiczna resekcja odcinka objętego zmianami chorobowymi z intencją pozbycia się chorego fragmentu jelita i pozostawienia tylko jelita zdrowego. Niestety, jak wykazują dłuższe obserwacje tak leczonych pacjentów, u 90% z nich choroba powraca, zajmując odcinek uprzednio zdrowy, który po operacji stał się "nowym ileum terminale".

Przyczyna tego zjawiska do dziś nie jest wyjaśniona. Podejrzewa się, że jedną z przyczyn może być nadmierna kolonizacja bakteryjna jelita cienkiego, spowodowana nieuniknionym w wielu przypadkach usunięciem zastawki Bauhina (zastawka krętniczo-kątnicza pomiędzy jelitem cienkim i grubym).

Opisywano również zaburzenia w składzie flory bakteryjnej u pacjentów z chorobą Crohna, leczonych resekcją ileum terminale. Zaburzenia te polegają na zwiększeniu liczby inwazyjnych szczepów E.coli, przylegających do śluzówki jelit. Podejrzewa się, że zwiększenie adhezyjności wielu szczepów bakterii może być w ogóle jednym z mechanizmów sprzyjających rozwojowi IBD, a pierwotną przyczyną tego zjawiska ma być defekt alfa-defensyny, lub wzmożona ekspresja białka CEACAM6, sprzyjającego adhezji bakterii do ściany jelita.