Pomimo wieloletniego stosowania powszechnych szczepień ochronnych krztusiec jest chorobą nadal obecną u dzieci w naszym kraju. Ostatnio obserwuje się nawet niepokojący wzrost zachorowań. Artykuł przeznaczony dla rodziców przedstawia obraz kliniczny krztuśca ze szczególnym uwzględnieniem możliwych powikłań oraz zasad zapobiegania zachorowaniom.
Diagnostyka
Diagnostyka krztuśca jest trudna, ponieważ pałeczka Bordetella nie rośnie na standardowych podłożach bakteriologicznych. W przypadku podejrzenia krztuśca konieczne jest wykonanie posiewu na specjalne podłoże Bordeta-Gengou. W dodatku typowy obraz kliniczny krztuśca powstaje dopiero po paru tygodniach choroby, a posiewy są dodatnie głównie w okresie wstępnym, który wygląda bardzo niespecyficznie i rzadko myśli się wtedy o rozpoznaniu krztuśca.
Z tego powodu podstawowe znaczenie mają badania serologiczne, polegające na oznaczaniu we krwi miana specyficznych przeciwciał, a zwłaszcza wykazanie ich narastania w okresie kilku tygodni.
Leczenie
Przy potwierdzonym lub wysoce prawdopodobnym krztuścu lekami z wyboru są antybiotyki z grupy makrolidów, a zwłaszcza erytromycyna.
Profilaktyka
Podstawowe znaczenie w profilaktyce choroby mają powszechne szczepienia ochronne. Aktualnie stosuje się "klasyczne" szczepionki DTP zawierające tzw. pełnokomórkowy składnik krztuśca, lub nowoczesne szczepionki zawierające acellularny (bezkomórkowy) składnik krztuśca. Szczepionki bezkomórkowe są stosowane coraz częściej, ponieważ dają znacznie mniej objawów ubocznych.
fot. panthermedia
Częstym problemem są nieuzasadnione zwolnienia za szczepień. Należy podkreślić, że niewątpliwe przeciwwskazanie do szczepienia przeciwko krztuścowi stanowią jedynie postępujące choroby neurologiczne oraz wrodzone choroby metaboliczne przebiegające z uszkodzeniem ośrodkowego układu nerwowego. Szczepienie należy ponadto odroczyć u dzieci w trakcie diagnostyki neurorozwojowej, zwłaszcza podejrzewanych o choroby postępujące lub encefalopatię padaczkową.
Przeciwwskazaniem do podawania kolejnych dawek szczepionki przeciwko krztuścowi jest także wystąpienie po poprzedniej dawce poważnych objawów niepożądanych, takich jak:
- zaburzenia świadomości,
- drgawki,
- przewlekły trwający ponad 3 godziny płacz lub krzyk,
- gorączka do ponad 39 stopni lub
- epizod zwiotczenia albo utraty przytomności,
- niewyjaśniony innymi przyczynami, występujące w ciągu 3 dni po szczepieniu.
