Typowy przebieg kliniczny krztuśca

Krztusiec jest chorobą trwającą wiele tygodni. Przebieg choroby może być bardzo różnorodny – od ciężkiego, powikłanego zapaleniem płuc i zaburzeniami świadomości (dotyczy głównie dzieci nieszczepionych) do tzw. przebiegu poronnego, występującego u dzieci poddanych wcześniej przynajmniej częściowemu uodpornieniu oraz u dorosłych.

Typowo wyróżnia się 3 okresy choroby:

• I – okres nieżytowy: trwa 1-2 tygodni, objawia się w sposób nietypowy, podobny do banalnych infekcji dróg oddechowych. Występują stany podgorączkowe, nieżyt nosa i gardła, pokasływanie. Uwaga! W tym okresie dziecko jest najbardziej zakaźne dla innych dzieci.
• II – okres kaszlu napadowego: trwa nawet 4-6 tygodni! W tym okresie pojawiają się typowe dla krztuśca napady uporczywego kaszlu, co ułatwia postawienie rozpoznania. Kaszel w drugim okresie krztuśca jest kaszlem napadowym, występującym głównie w nocy. Dziecko, które zaczyna w pewnym momencie kaszleć - nie potrafi przestać. Wykonuje serię kilkunastu albo kilkudziesięciu krótkich, suchych kaszlnięć. Pomiędzy kaszlnięciami z trudem łapie powietrze – towarzyszy temu świszczący dźwięk porównywany do piania koguta (kaszel piejący, zanoszenie się). Napady kaszlu krztuścowego wywołują u dziecka przerażenie i duszność. Często przy kaszlu dziecko wymiotuje, na twarzy pojawiają się wybroczyny. W tym okresie mogą wystąpić poważne powikłania, opisane poniżej. Szczególnie zagrożone są niemowlęta.
• III – okres zdrowienia. Po okresie wielu tygodni kaszlu napadowego objawy stopniowo łagodnieją, ale jeszcze przez co najmniej 6 tygodni utrzymuje się nadreaktywność dróg oddechowych, powodująca nawroty kaszlu przy zadziałaniu różnych niespecyficznych bodźców, takich jak dym tytoniowy, zimne powietrze, czy wysiłek fizyczny.

fot. panthermedia

Powikładnia krztuśca

Krztusiec jest chorobą obarczoną stosunkowo dużym ryzykiem powikłań. Najpoważniejszym zagrożeniem są gwałtowne napady kaszlu u niemowlęcia, które mogą doprowadzić do niedrożności dróg oddechowych, a w skrajnych przypadkach nawet do bezdechu i zatrzymania akcji serca. Wśród innych powikłań należy wymienić dwa najważniejsze:

• Zapalenie płuc z powstawaniem ropni lub rozstrzeni – w przebiegu krztuśca często występują nadkażenia gronkowcowe prowadzące do ciężkich zapaleń płuc.
• Encefalopatia (krztuścowe zapalenie mózgu) – toksyna krztuścowa ma działanie uszkadzające centralny układ nerwowy. Dodatkowo objawom neurologicznym sprzyja niedotlenienie, występujące w okresie uporczywego kaszlu napadowego. Objawami są zaburzenia świadomości, drgawki, wzmożenie odruchów ścięgnistych i wiele innych. Jest to stan bardzo poważny ze śmiertelnością sięgającą 20-30%.